Tüm organik maddeler az miktarda ve radyoaktif olmayan karbon (atom ağırlığı 12) miktarına sabit bir oranda radyoaktif bir karbon izotopu olan karbon 14 içerir.
Ama radyoaktif karbon 14; kararsızdır ve ufak ufak azot ve düşük enerjili radyasyona dönüşür.
Yaklaşık 5730 yılda orijinal miktarın yarısı kaybolur.
Bir 5730 yıl daha sonra ise, kalan karbon 14, yine yarıya düşer.
Bu sırada normal karbon 12 miktarı sabit kalmıştır.
Dolayısıyla karbon 14 ve karbon 12 miktarları arasındaki oran, sürekli olarak, ama öngörülebilir bir hızda değişir.
Araştırmacı Libby ve meslektaşları, değişim oranının süresini gözlemlemiş ve arkeolojik kazılardan elde edilen metaryallerin tarihlenmesi amacıyla kullanımını yaygınlaştırmıştır.
Arkeolog; yüksek organik içeriğe sahip, örneğin yanmış odun veya tohum gibi ( yanma nesnenin bozulmadan kalmasını sağlar) buluntulardan bir örneği: karbon 14 içeriğini ölçecek donanıma sahip bir labratuvara gönderir.
İçeriği bilinen oranlardan oluşan bir listeyle karşılaştırarak, mutlak bir tarih belirlenebilir.
Radyokarbon yöntemiyle belirlenen tarihler, 50.000 yıl geriye dek uzanabilir, ancak MÖ 35.000’den öncesine, örnekte gittikçe daha az miktarda karbon 14 kaldığından, ölçümlerin kesinliği azalır.
Evet, bu yöntem de dört dörtlük değildir.
Tüm radyokarbon belirlemelerde her zaman bir hata payı vardır. Örneğin: MÖ 3540, artı/eksi 80 yıl olarak değerlendirilir. Artı veya eksi standart sapmayı gösterir. Yani, tarihin MÖ 3460 ve 3620 arasında olma ihtimali, yüzde 66’dır. Sapma iki katına çıkarılacak olursa (örnekte artı/eksi 160 yıl) ihtimal yüzde 95’e yükselir.
Tüm zorluklara rağmen, radyokarbon yöntemi tarih öncesi, hatta erken tarihi dönemlerde kronolojinin belirlenmesinde paha biçilmez bir rol oynamaya devam etmektedir.
